F.A.Q.

Er bestaat geen pasklare definitie voor erfgoed. Erfgoed is namelijk een vlag die een rijke lading dekt. Het is een verzamelbegrip. Het staat voor alles wat we overerven van vorige generaties én wat we het bewaren waard vinden: gebouwen en monumenten, maar ook archeologische vondsten, kunstwerken en historische voorwerpen zoals oude manuscripten, gebruiksvoorwerpen of foto's. Erfgoed omvat ook minder tastbare dingen, zoals verhalen, tradities, feesten, liederen of dialecten. Of erfgoed de moeite waard is om te bewaren, te verzorgen, te documenteren en te laten zien, bepalen mensen zelf. Als een hele groep mensen dit doet, spreken we van cultureel erfgoed.

Erfgoed kan een nieuw leven leiden als mensen het een plaats geven in hun eigen wereld. We staan er niet bij stil, maar ook vandaag maken we heel wat toekomstig erfgoed aan. Erfgoed evolueert voortdurend.

Een groot deel van het erfgoed is opgeborgen in musea, archieven, bewaarbibliotheken, documentatiecentra, in kerken en kloosters, bij heemkundige kringen of andere erfgoedverenigingen. Maar ook particulieren, gemeenten, scholen, theaters of verenigingen koesteren (hun) erfgoed.

Van minder tastbaar erfgoed vind je soms sporen terug in archieven, musea of bij (erfgoed)verenigingen, maar je ontdekt het vooral in de hoofden van mensen.

Het is misschien gemakkelijker om te zeggen wat een erfgoedcel alvast niet doet. Een erfgoedcel beheert om te beginnen zelf geen erfgoed. Gebouwen- en monumentenzorg behoren evenmin tot hun bevoegdheden. 

Ruim gesproken ziet een erfgoedcel toe op de uitoefening van het convenant dat in die stad of regio werd gesloten. Ze zijn dus op verschillende fronten tegelijk actief:

• Erfgoedcellen bouwen een duurzaam erfgoedbeleid uit, samen met de sector en het lokale bestuur.
• De taak van een erfgoedcel start bij het in kaart brengen van het lokale of regionale erfgoed. 
• Erfgoedcellen maken het erfgoed uit de eigen stad of regio toegankelijk voor een zo breed mogelijk publiek. 
• Ze bevorderen de samenwerking tussen de verschillende erfgoedzorgers en bouwt netwerken uit. 
• Ze hebben aandacht voor het behoud en het beheer van erfgoed.

Ze werken in het kader van een erfgoedconvenant dat de Vlaamse Gemeenschap afsluit met een stad of regio. Momenteel zijn er in Vlaanderen en Brussel veertien erfgoedcellen actief. Elk zijn ze actief in een andere regio of stad.

Een erfgoedconvenant is een contract dat een stad of een regio afsluit met de Vlaamse Gemeenschap om het lokale of regionale erfgoed zichtbaarder te maken. Erfgoedconvenants zorgen voor een erfgoedbeleid op maat van de betrokken stad of regio. Omgaan met erfgoed wordt zo iets dat echt lokaal groeit, en niet van bovenaf is opgedrongen. De erfgoedcel voert het contract uit.

Eigenlijk is die vraag niet te beantwoorden. Erfgoed is namelijk iets heel persoonlijk en niet iedereen vindt hetzelfde erfgoed. Nochtans kunnen we er vanuit gaan dat een aantal gebouwen, voorwerpen en tradities in Tongeren wel degelijk door een hele groep mensen als erfgoed beschouwd kan worden. Zo zal (bijna) niemand het in zijn hoofd halen om de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in de stad af te breken.

Maar naast de vele historische gebouwen is er zeker nog meer erfgoed aanwezig. Tongeren bezit om te beginnen een heel rijk archief. Bovendien heeft Tongeren een zeer rijk kunstpatrimonium verspreid over haar vierentwintig (!) kerken. Ook de massa archeologische vondsten of de rijke muziekcollecties kan je als erfgoed beschouwen.

Niet over alles zal iedereen het eens zijn, maar over het algemeen kan men dus wel zeggen dat Tongeren wel degelijk erfgoed bezit.

Het zou wat hoogdravend zijn om hier te verklaren dat het Tongers erfgoed van uitzonderlijk belang is. Hoewel. Een aantal stukken en collecties zijn door de Unesco erkend als werelderfgoed, misschien wel de hoogste erkenning die het erfgoed kan krijgen.

Maar ook zonder die erkenning heeft Tongeren best wel veel erfgoed waar de stad en de bewoners trots op mogen zijn. Vaak zitten dat erfgoed veel dichter dan de mensen beseffen. Want ook de vele kerken in de dorpen bezitten unieke collecties die elk om hun reden waardevol zijn. De Basiliek is een van de historisch belangrijkste kerken in Limburg.

Dankzij het gesloten erfgoedconvenant kan de stad Tongeren haar erfgoed een beetje beter koesteren. Maar dat is lang niet de enige manier waarop de stad inspanningen levert. De stad investeert immers ook fors in de herstellingen van zowel gebouwen als kunstvoorwerpen. Bovendien probeert ze ook op allerhande manieren het cultuurtoerisme een duwtje in de rug te geven. Daarnaast heeft het stad een eigen archief dat publieksgericht werkt. Ook het papieren erfgoed krijgt dus de nodige aandacht. De stad nam een tiental jaar geleden ook een stadsarcheoloog aan. Ook dit is een investering van de stad naar de toekomst van het aanwezige erfgoed.

Hoe men het ook draait of keert: Tongeren heeft haar erfgoed nodig. Tongeren zou Tongeren niet meer zijn zonder haar Basiliek of zonder Begijnhof. Daarom moeten we het erfgoed op een eigentijdse manier proberen te bewaren. En daar wil de Erfgoedcel aan meewerken.